Veri tabanı hakkında konuşmaya hazır mıyız?

Veri tabanı bilgisi, en temel anlamda olsa dahi, sektörde olan herkesin mutlaka bir yerde kullanmak zorunda kaldığı bilgilerden biridir. Kodlarız, bilgisayara istediklerimizi söyleriz ve istediklerimizi bilgisayardan geri de alırız. Fakat ne olarak? Tabii ki veri olarak. Almak için, veriye ulaşmak için yaptığımız tüm yazılım çabalarından sonra veriyi çok iyi saklama, dönüştürmeli hatta ustalıkla işleyerek o veriden alabileceğimiz her analizi alabilmeliyiz.

Veriler, yazılım dünyasının bir sonucu ve hazinesidir. Google gibi büyük firmalar verilerin kendi içerisinde sakladığı değerleri çok iyi işleyerek tabiri caizse bir mermer bloktan heykeli çıkarmak gibi bütünden özeti çıkararak hayatın her alanında elde ettikleri verilerin gösterdiği yoldan ilerlerler.

Veriler yanıltmaz. Sadece onları nasıl okuyacağımızı bilmemiz gerekir.

İşte verilerle ilgili yapacağımız, yapabileceğimiz tüm işlemlerden önce onları saklamayı, aldığımız yerden doğru bir şekilde sınıflandırarak alabilmeyi öğrenmemiz gerekir. Bunu temelini bugün, burada öğrenmeye başlayacağız.

Veri tabanı, dediğimiz kavram belirli bir veri modeli çerçevesinde çalışır. Verimiz tek ve eşsiz değildir. Tekrarlar ve sınıflandırmalar olabilir. Bu nedenle veriyi veri olarak değil de doğru bir veri modeli olarak saklamamız gerekir. Sistematik bir erişim sonucunda verileri doğru bir şekilde sakladığımıza emin olduktan sonra taşıyabilir, yönetebilir ve güncelleyebiliriz. Birbirleri arasında bizim tarafımızdan tanımlanmış ilişkilerin oluşturduğu bilgiler kümesi bize veri tabanı yapısını verir.

Daha net bir tanım için Oracle Türkiye’den küçük bir alıntı verecek olursak, “Veri tabanı genellikle bir bilgisayar sisteminde elektronik olarak depolanan yapılandırılmış bilgi veya veriden oluşan düzenli bir koleksiyondur.” diyebiliriz.

Ancak veri tabanı sistemlerinde yazılımcı ve yönetici olan kişiler genellikle bu olayın diğer tarafında dururlar. Veri tabanları fiziksel olarak oluşturulur, kurulur. Onu mantıksal olarak yönetmek için ise Veri Tabanı Yönetim Sistemleri dediğimiz kısımda çalışmaya devam etmemiz gerekir.

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri (Data Base Management System/DBMS), bir veri tabanını oluşturmak, oluşturduğumuz düzen içerisinde istediğimiz bilgiyi aramak, bilgileri güncelleyebilmek, eklemek ve silmek gibi temel işlemleri yapabilmek için her türlü işletimsel gereksinimleri sağlanması adına oluşturulmuş kapsamlı yazılım sistemleridir.

Bu sistemler birbirleri ile ilişkili veri ve programlar topluluğundan oluşturulmaktadır.

Neden VTYS’lerine ihtiyaç duyuyoruz peki?

Bilgisayarımızda klasör şeklinde depolama yapsak bizim için yeterli olmaz mıydı? Bu sorunun cevabı için okuyan herkesin aklında aynı şeyin şekillendiğini hissedebiliyorum. O kadar veriyi nasıl dosyalara sığdıracağız? Nasıl aradığımızı hızla bulacağız? Bilgisayarımızın klasör sistemi bu veriler için yeterli olabilecek mi? Düşündüğümüz her şey doğru.

  • Veriler sadece saklanmaktan ibaret değildir demiştik. Veriler aynı zamanda işlenir ve kullanılır da. Bundan dolayı VTYS mantığında veri girişi ve depolanması, veriyi kullanan diğer programlardan bağımsız olarak gerçekleşir.

 

  • Ve bunun yanında klasik dosya kullanımında, dosya yapısındaki en ufak bir değişiklik bile uygulama programlarının değişikliğe uğramasına sebep olabilir. Tüm bunlardan korunmak için daha esnek ve bağımsız olan, yönetimi kolaylaştıran sistemlere ihtiyacımız vardır.

 

  • Veri tekrarını önlemiş oluruz. Verinin belirli bir hali, birden fazla bölüm tarafından kullanılmak istendiğinde aynı bilgiyi tekrar tekrar kullanmak zorunda kalmayız. Örneğin bir şirketin çalışanlarına ait olan ikamet bilgilerinde ülkenin şehirlerine ait olan bilgileri kullandığımız her tabloda oluşturmak zorunda kalmayız. Bir kez oluşturup çağırmak yeterlidir.

 

  • Ayrıca VTYS yapıları veri bütünlüğünü de sağlar. Bu bütünlük verinin doğru ve tutarlı olması demektir. Bir veriyi istediğimiz sınırlar içerisinde tutarlı bir şekilde işleyebilmek için belirli kısıtlamalarla kontrol altına alabiliriz. Böylelikle daha veri girilirken bile yanlış girilmesini önleyerek istediğimiz sınırlar içerisinde oluşturulmuş veri modellerine sahip olabiliriz.

 

  • Veriler için en önemli şeylerden biride verilerimizin güvenliğini sağlamaktır. Sonuçta onları elde ederken tüm yazılım bilgimizi kullanırız. Ve çoğu zaman sahip olduğumuz veriler başkalarının şahsi bilgilerini içerebilir. Bu nedenle verilerin güvenliğini sağlamak VTYS tarafında düşünülmesi gereken en önemli konulardan biridir. Verilerimize herkesin ulaşmasına izin vermemiz gerekir. Erişim hakkı verdiğimiz kullanıcılar içinde değişiklik yapabilecekleri alanları iyi bir şekilde tanımlıyızdır. VTYS’leri yetkilendirme, rol ve log tutma gibi sağladığı hizmetlerle bize bu konuda yardımcı olur.

 

 

  • Verilere merkezi bir nokta ve bir oturum üzerinden ulaşabildiğimiz için merkezi bir denetim söz konusudur. Merkezi bir noktadan belirli görevlerle değiştirilip güncellenebilen veriler, kullanılmak istediği alanda başka kurallara tabii tutulurlar. Görev paylaşımı yapmak ve tüm yönetimi merkezi bir denetim altında tutmak konusunda VTYS bize yardımcı olur.

 

  • VTYS sayesinde veri tabanı işlemindeki karmaşık fiziksel yapıdan kurtulmuş oluruz. VTYS ile bize düşen verinin daha yalın ve mantıksal olan kısmını yönetmektir. Yüksek düzeyli programlama dili ile çalışılır ve makineye yakın olan işlemlerin kurulan sistemler tarafından halledilmesini sağlar. Kullanıcı karmaşık veri modelleri ve algoritmalar ile uğraşmak zorunda kalmaz.

 

  • Veri modellerini oluşturduk, koruduk, tutarlı bir şekilde erişime izin verdik. Nihayetinde yine de bazı şanssız durumlarda veri kaybına sebep olabilecek olaylarla karşılaşabiliriz. Bu bazen doğal sebepler olabileceği gibi bazen de saldırı sebebiyle gerçekleşebilir. VTYS’leri verileri en doğru bir şekilde kurtarmamız içinde bize destek olur. Log dosyası yardımıyla kurtarma yapılır. Belirli zaman aralıklarında veri tabanının otomatik olarak yedeği alınır ve aksi durumlara karşı önlemler gerçekleştirilir.

 

Eğer veri tabanı mantığını ve bu mantığın arkasında olan veri tabanı yönetim sistemlerini doğru bir şekilde anladıysak ilerleyen yazılarımızda veri tabanı yönetim sistemlerinin bileşenlerinden, veri tabanı türlerinden detaylı bir şekilde bahsetmeye devam edebiliriz. Aklınıza takılan her soru için bize ulaşabilirsiniz. İlerleyen yazılarda görüşmek üzere!